Thứ sáu, ngày 21 tháng 7 năm 2017
Chào mừng quý vị đến với Cổng thông tin Giáo dục Quảng Trị

Tôi nhớ hình như có lần Xuân Diệu nói vui "Trên đời có 3 loại người có quyền lực: Phụ nữ đẹp-Các nhà thơ trẻ - và, Trẻ con". Lúc ấy chúng tôi còn là SV, nào đã biết làm thơ, và cũng chỉ hiểu thơ chẳng hơn môn toán là mấy.

Có lẽ XD không thích các nhà thơ trẻ nên gộp PN đẹp và trẻ con vào thành " Nhóm "lợi khẩu" chăng? Tôi nghĩ chắc ông "nói giõi" đó thôi! Người QT mình gọi là hờn mát!

Trước đó tình cờ tôi có được cuốn sách có cái tên lạ"BAY THEO ĐƯỜNG DÂN TỘC ĐANG BAY' của Chế Lan Viên. Trong cuốn sách trên có bài thơ này:

SỔTAY THƠ 

(Trích)

 

Chớ lấy cớ thơ mà viết những chữ thùng thìnhnhư áo rộng, rộng hơn đời. 

Chỗ này sâu ư ? - Không chỉ là nước đục ngầu 

Chỗ này cạn ư ? - Không, chính nhờ nước cạnnên ta nhìn thấy đáy. 

Cái sâu cạn trong thơ là thế đấy. 

 

Trái đất rộng thêm ra một phần vì bởi cáctrang thơ 

Vì diện tích tâm hồn các nhà thi sĩ 

Họ chỉ trồng một hàng dương đã mở lối cho tavề bể 

 

Thơ dở không dịch được 

Thơ hay như người đẹp, ở đâu, đi đâu cũng lấyđược chồng. 

Đừng làm những bài thơ "lớn", suôngmà không ai thèm đọc 

Vì không lo cho việc nhỏ của đời. 

Những tiếng gió quá dài nên nhân loại bỏ ngoàitai!" 

...

 

Người ta nói Chế Lan Viên là nhà thơ trí tuệ. Tôi vừa đồng ý vừa không. Theo kiểu nói xưng tụng trên thì nhiều nhà thơ khác tự ái lắm. Nhưng quả thật ông có nhiều khái quát hết sức độc đáo, không chê vào đâu được!

" Trái đất rộng thêm ra một phần vì bởi các trang thơ 

Vì diện tích tâm hồn các nhà thi sĩ "

Chế Lan Viên thích ví von, thích liên tưởng nhưng bằng lối nói rất tự nhiên: 

"Thơ đâu chỉ là con của trang giấy hồng hay 

trang giấy trắng "

Ông đè cao hình thức -  nghệ thuật nhưng không tuyệt đối hóa hình thức

" ...Cuộc đời cần đẻ ra nhiều hình thức 

Dù là ngọc thì cũng nhiều viên ngọc 

Chứ phải đâu cứ xanh xanh vĩnh viễn một màutrời "

 

Lại nói về các nhà thơ trẻ mà Xuân Diệu hơi "kị rơ". Ban đầu XD đâu có định kiến đến mức nói giỗi như vậy, chính ông phát hiện Trần Đăng Khoa và ưu ái TĐK nhiều lắm, giống như kiểu Thầy Cô ta phát hiện và bồi dưỡng HSG Quốc gia bây giờ! 

Nhà thơ trẻ thì không hẳn là như vậy cả, nhưng ông thấy ai đó có cái máu yêng hùng. Ông coi đó là một dấu hiệu của sự kiêu căng, của sự xuống cấp quá nhanh ở những tài năng chưa đủ chín. "Đỏ chưa chắc là đã chín!"

Nhà thơ trí tuệ -nếu ta đồng ý gọi như vậy về CLV thì nói như thế này:

..."Con gà không đối thủ 

Để giương oai diễu võ 

Tự đá mình trong gương 

Thảm thương nhà thơ ấy 

Bản ngã vờn bản ngã 

Lấy mình làm văn chương 

Tự đá mình trên giấy! "

 

Thơ là sự tích hợp của nhiều giá trị, nó soi chiếu nhiều sắc màu, nhiều cung bậc tình cảm, cấp độ tư duy, thị hiếu thẩm mỹ...Và tất cả đều hiện hình trên ngôn ngữ thơ. Tài năng hơn người hay bất tài đều bộc lộ ở đây. CLV khuyên người làm thơ:

"...Dù anh không làm xiếc 

Cũng phải căng thẳng dây tâm hồn anh lên mà điqua 

trên vực ngôn từ 

Căng cái dây hình ảnh ngữ ngôn ngang qua vực 

tâm hồn sâu thẳm. 

Cho mỗi bước, mỗi bước của anh đều thận trọng 

Không bao giờ anh ở độ chùng dây"...

 

Có thể nói nhiều điều nữa về "Sổ tay thơ", nhất là những chỗ ông bàn về phẩm chất của thơ, ý hướng, phong cách của thi sĩ. Anh em SV khoa Ngữ văn chúng tôi thời ấy có người thuộc lòng.

Đúng 40 năm đọc bài thơ này, giờ vẫn thấy hay và muốn mách cho các bạn thơ của tôi cùng đọc và trầm ngâm.

 Ngày Độc lập 2-9-2013

NVTN-AQ

Bản quyền thuộc về Sở giáo dục và Đào tạo Quảng Trị
Địa chỉ: Số 2, Đường Tạ Quang Bửu, TP Đông Hà, Tỉnh Quảng Trị. Email: bientap@quangtri.edu.vn
Thiết kế bỡi Trung tâm CNTT - Viễn Thông Quảng Trị